|
PHP. Jak umieścić skrypt na stronie Skrypt PHP można umieścić w pliku HTML o rozszerzeniu ustalonym przez administratora serwera. Zwykle są to pliki *.php3 dla wersji 3.0 i *.phtml dla wersji wcześniejszych. Fragment dokumentu który ma zastać zinterpretowany jako skrypt można zaznaczyć na 4 sposoby: 1. <? (treść skryptu) ?> 2. <?php (treść skryptu) ?> 3. <script language="php"> (treść skryptu) </script> 4. <% (treść skryptu) %> (od wersji 3.0.4)Wybór użytego sposobu może zależeć od innych rozszerzeń języka HTML, ewentualnie od ograniczeń zastosowanego do tworzenia strony edytora (w tym wypadku zwykle używa się sposobu 3). Najprostszy skrypt Na początku jedna uwaga: znaczniki <? i ?> można zastąpić dowolnymi wymienionymi wyżej. W następnych przykładach będe je pomijał, podając jedynie treść skryptu.
<? echo("To jest prosty skrypt PHP"); ?>
W miejscu gdzie zostanie wstawiony ten skrypt powinien pojawić się napisTo jest prosty skrypt PHP. Ten skrypt składa się tylko z jednej instrukcji. Instrukcje w skryptach PHP są kończone średnikami. Znacznik końca skryptu także kończy instrukcję, więc średnika na końcu tej lini mogłoby nie być. Dobrym zwyczajem jest jednak stawianie średnika także po ostatniej instrukcji. Pomaga to w unikaniu pomyłek - jeżeli teraz dopisze jakieś instrukcje na końcu skryptu wszystko będzie w porządku. Gdyby średnika nie było, pojawiłby się błąd. Komentarze Komentarz to wstawiany w skrypcie kawałek tekstu który jest po prostu ignorowany. Komentarze są przydatne zwłaszcza przy pisaniu dłuższych skryptów, w których nie widać na pierwszy rzut oka co który fragment robi. Komentarze w skryptach PHP są oznaczane tak jak w języku C - znakami /* i */, np:
echo("Treść<BR>tekstu")
/* Poprzednia linia wyświetla w 2 liniach napis
"treść tekstu". */
Jak widać komentarz może mieć kilka lini.Wykorzystanie zmiennych W skryptach PHP wykorzystanie zmiennych jest dużo prostsze niż w wielu innych językach. Nazwy zmiennych zawsze zaczynają się od znaku $. Nie jest konieczne deklarowanie zmiennych, tak jak ma to miejsce w wielu innych językach. Aby stworzyć zmienną wystarczy nadać jej jakąś wartość, np: $a=7; $b="Jakiś tekst"; $c=2.654; $d=0.0Jeszcze słowo wyjaśnienia na temat typów zmiennych. PHP obecnie obsługuje następujące typy zmiennych:
I tak w powyższym przykładzie $a ma typ integer, $b ma typ string a $c i $d mają typ double (Jest co prawda liczbą całkowitą, ale każda liczba zawierająca kropkę jest traktowana jako rzeczywista). Jak widać na powyższym przykładzie, tekst powinien być zawsze ujęty w cudzysłowy. Jeżeli chcemy w tekście umieścić cudzysłów, należy poprzedzić go znakiem \. To samo dotyczy znaku $. W celu umieszczenia wewnątrz tekstu znaku \ należy napisać \\. Aby umieścić w tekście znaku nowej lini można użyć sekwencji \n. Wewnąrz tekstu można też użyć zdefiniowanych wcześniej zmiennych: $a=3; $b="Jakaś wartość"; $c="$a, $b";Zmienna $c będzie miała wartość "3, Jakaś wartość". Tablice Tablica to wiele zmiennych ułożonych kolejno, do których można dostać się za pomocą indeksu. Tak samo jak w przypadku zwykłych zmiennych, aby stworzyć tablicę wystarczy przypisać wartość któremuś z jej pól: $tablica[0]="wartość pola 0"; $tablica[1]="wartość pola 1"; $tablica[2]="wartość pola 2"; $tablica[3]="wartość pola 3"; $tablica[4]="wartość pola 4";Jako indeksu można użyć innej zmiennej, np. $indeks=3; $tablica[$indeks]=27; Operatory i wyrażenia Poprzedni przykład ograniczał się tylko do przypisania kilku zmiennym wartości. Oczywiście można na nich wykonywać działania:
$a=5;
$b=$a+2; /* $b ma wartość 7 */
$b=$b+3; /* teraz $b ma wartość 10 */
$b+=3; /* to ma efekt taki sam jak $b=$b+3, z tym że
jest wyraźniejsze w zapisiei szybciej działa */
$c=2*$a+3*($b-$a); /* tego już chyba nie musze wyjaśniać */
W jednej lini można umieścić kilka przypisań, np:$a=$b=5;Przypisania są obliczane od prawej strony (w tym wypadku najpierw zmiennej $b przypisywana jest wartość 5, potem zmiennej $a wartość zmiennej $b). PHP obsługuje kilka typów porównań. Porównanie ma wartość 1 jeżeli warunek jest spełniony, lub 0 gdy nie jest.
Tworzenie funkcji W programach przykładowych były już użyte funkcje, chociaż nie było o tym mowy. Konkretnie była użyta funkcja echo. Jest to przykład funkcji zdefiniowanej przez twórców języka PHP. Ale można też stworzyć własną funkcję. Wygląda to tak:
Function f($a, $b)
{
$a+=$b;
echo($a);
}
f(7, 2); /* teraz wykonają się komendy
zawarte w treści funkcji. Zmienna
$a będzie miała wartość 7, $b 2 */
Jak widać deklaracja funkcji zaczyna się od słowa Function.Następnie podaje się nazwę funkcji i w nawiasie listę parametrów oddzielonych przecinkami. Potem w nawiasach klamrowych należy podać treść funkcji. W celu wywołania funkcji podaje się jej nazwę i w nawiasach listę wartości parametrów. Jeżeli nie przekazuje się żadnych parametrów, i tak należy po nazwie funkcji umieścić pusty nawias. Funkcji należy używać, gdy dany fragment kodu musi zostać wykonany w wielu miejscach. Dobrze jest też dłuższe fragmenty skryptów umieścić w kilku funkcjach w celu zwiększenia przejżystości. Zmienne w funkcjach Kiedy zmienna jest zadeklarowana poza funkcją, jej wartość nie będzie widoczna w funkcji. Ilustruje to przykład:
$a=5;
Function f()
{
echo($a);
}
f();
Wykonanie powyższego kodu nie spowoduje, jak mogłoby się wydawać, wyświetlenia liczby 5. Żeby zmienna globalna (w tym wypadku $a) była widoczna wewnątrz funkcji, należy użyć polecenia global:
$a=5;
Function f()
{
global $a;
echo($a);
}
f();
Po wykonaniu powyższego kodu w dokumencie pojawi się liczba 5.Jeżeli stworzymy zmienną wewnątrz funkcji, jej wartość będzie za każdym wywołaniem ustawiana od początku:
Function f()
{
$a=2;
echo($a);
$a++;
}
f();
f();
Wykonanie tego kodu spowoduje pojawienie się dwa razy tego samego.Jeżeli chcemy, żeby zmienna nie traciła wartości po zakończeniu funkcji, należy użyć polecenia static:
Function f()
{
static $a=2;
echo($a);
$a++;
}
f();
f();
Teraz w dokumencie pojawi się najpierw liczba 2, potem 3.Zwracanie wartości Funkcja może zwrócić wartość. używa się do tego polecenia return:
Function f($p)
{
return 3*$p;
}
$a=f(7);
echo($a); /* $a ma wartość 21 */
/* można też od razu echo(f(7)); */
Ten skrypt wyświetli liczbę 21.Po zwróceniu wartości kończy się wykonanie funkcji:
Function f()
{
return 3;
echo("Ten tekst się nie wyświetli");
}
Po wykonaniu polecenia return kończy siędziałanie funkcji i funkcja echo nie jest wywoływana. Instrukcja warunkowa if/else Czasem chcemy, żeby fragment kodu wykonał się tylko pod jakimś warunkiem. Stosuje się wtedy instrukcję if:
if($a>$b)
echo("$a jest większe od $b");
Jeżeli wartość $a jest większa od $b wyświetli się napis "$a jest większe od $b".Warunek jest spełniony, jeżeli wyrażenie w nawiasie ma wartość różną od zera. Jeżeli będzie to np. pusta zmienna warunek nie jest spełniony. Polecenie w następnej lini zostanie wykonane, jeżeli warunek jest spełniony. Aby warunek objął kilka poleceń, stosuje się nawiasy klamrowe:
if($a>$b)
{
echo("$a jest większe od $b");
$a++;
}
Jeżeli chcemy wykonać inny fragment kodu gdy warunek nie jest spełniony,stosujemy instrukcję else:
if($a>$b)
echo("$a jest większe od $b");
else
echo("$a jest mniejsze lub równe $b");
Aby uzyskać bardziej złożony warunek można zastosować operatory logiczne i (&&) oraz lub (||):
if($a>$b||$a<2)
echo("$a jest większe od $b, lub mniejsze od 2");
Operatory logiczne Aby połączyć kilka warunków można użyć specjalnych operatorów logicznych. Są to:
$a=1;
$a=3;
if($a==1&&$b==2) echo("A");
if($a==1||$b==2) echo("B");
if(!($a==1&&$b==2)) echo("C");
Wynikiem tego skryptu będzie napis "BC". Operator zaprzeczenia można też dla wygodypołączyć z operatorem porównania, np:
$a=1;
if($a!=2) echo("Warunek spełniony");
Pętla while Aby fragment kodu wykonać wiele razy stosuje się pętle. PHP obsługuje 3 rodzaje pętli: while, do..while i for. Najprostszą z nich jest pętla while:
$a=0;
while($a<5)
{
echo("$a ");
$a++;
}
W pętli while najpierw sprawdzany jest warunek (w tym wypadku $a<5). Jeżeli jest spełniony,pętla wykonuje się i wraca do sprawdzenia warunku. Jeżeli warunek nie jest spełniony, wykonanie pętli kończy się. Powyższy skrypt wyświetli liczby od 0 do 4. Pętla do..while
$a=0;
do
{
echo("$a ");
$a++;
}while($a<5);
Pętla do..while różni się od pętli while tym, że najpierw wykonuje się pętla, a dopiero potem sprawdzany jest warunek.Oznacza to, że pętla zawsze wykona się co najmniej 1 raz. Powyższy skrypt zadziała tak samo jak poprzedni. Różnica będzie widoczna w poniższych pętlach:
$a=6;
do
{
echo("$a ");
$a++;
}while($a<5); /* ta pętla wykona się 1 raz */
$a=6;
while($a<5)
{
echo("$a ");
$a++;
} /* instrukcje w tej pętli nie zostaną wykonane */
Pętla for Wykonanie pętli for:
for($a=0;$a<5;$a++)
{
echo("$a ");
}
Odpowiada wykonaniu pętli:
$a=0;
while($a<5)
{
echo($a);
$a++;
}
Można to też zapisać jako
for($a=0;$a<5;echo("$a "), $a++);
Instrukcje break i continue Wykonanie pętli można w każdym momencie zakończyć. Służy do tego instrukcja break:
$a=0;
while($a<10)
{
$a++;
if($a==3)
break;
}
Ta pętla nie wykona się 10 razy - gdy $a osiągnie wartość 3, wykonanie pętli zostanie przerwane.Można też przejść do następnego powtórzenia - służy do tego instrukcja continue:
$a=0;
while($a<10)
{
$a++;
if($a==3)
continue;
echo("aaa"); /* ta instrukcja wykona
się tylko gdy $a nie jest równe 3 */
}
Instrukcja switch Czasem zmienna może mieć jedną z kilku wartości, w zależności od których należy podjąć odpowiednią akcję. Można to zrobić stosując instrukcję if:
if($a==1)
{
echo("a jest równe 1");
}
if($a==3)
{
echo("a jest równe 3");
}
if($a==11)
{
echo("a jest równe 11");
}
Dużo wygodniejsze jest zastosowanie instrukcji switch:
switch($a)
{
case 1:
echo("a jest równe 1");
break;
case 3:
echo("a jest równe 3");
break;
case 11:
echo("a jest równe 11");
break;
}
Obsługa formularzy Skryptu PHP można użyć do obsługi formularza. Aby tego dokonać, należy najpierw odpowiednio przygotować formularz. W znaczniku FORM w parametrze ACTION należy podać adres dokumentu PHP mającego obsłużyć ten formularz. Parametr METHOD może mieć wartość POST lub GET - obie metody są obsługiwane przez PHP. Jednak należy pamiętać, że formularze wysyłane przez GET mają dość ograniczoną długość. Ich zaletą jest jednak to, że użytkownik może zrobić sobie zakładkę do wyników formularza, co nie jest możliwe w przypadku formularzy POST. Należy pamiętać o zdefiowaniu nazw wszystkich pól formularza z których skrypt ma skorzystać. Przykład:
<FORM ACTION=skrypt.php3 METHOD=POST>
<INPUT TYPE=TEXT NAME=tekst>
</FORM>
Napisanie skryptu obsługuąącego formularz jest bardzo proste. Właściwie większość pracy wykonuje za nas PHP- po prostu w skrypcie od razu będą dostępne zmienne o nazwach takich jak nazwy pól formularza, zawierające ich wartości:
echo($tekst); /* ta linia wyświetli zawartość
pola tekst z formularza */
W przypadku pola tekstowego będzie to po prostu wpisany przez użytkownika tekst.Jeżeli pole jest typu CHECKBOX wartością będzie "on" jeżeli pole jest zaznaczone, lub zmienna będzie pusta jeżeli pole nie zostało zaznaczone. Jeżeli w polu typu CHECKBOX podamy parametr VALUE, będzie on użyty zamiast "on". Tak samo wygląda obsługa pola typu RADIO. Wartością pola SELECT będzie wartość parametru VALUE zdefiniowanego w znaczniku OPTION. Wysyłanie poczty Ze skryptu PHP można bardzo łatwo wysłać e-maila. Służy do tego funkcja mail. Pobiera ona 4 parametry. Pierwszy z nich to lista adresatów oddzielonych spacjami. Następny to temat wiadomości. Trzeci parametr to treść wiadomości, a czwarty może zawierać dodatkowe pola nagówka wiadomości (jest dopisywany na końcu nagłówka). Przykład:
mail("ty@twoj.serwer",
"Wiadmość testowa",
"Tutaj można wpisać tresć wiadomości.");
Ten przykład wyśle wiadomość na adres ty@twoj.serwer.Wysyłanie formularza pocztą Mając powyższe wiadomości wysłanie formularza pocztą nie powinno stanowić problemu.>BR> Najpierw trzeba zdefiniować formularz:
<FORM ACTION=skrypt.php3 METHOD=POST>
<INPUT TYPE=TEXT NAME=email><BR>
<TEXTAREA NAME=tresc></TEXTAREA><BR>
<INPUT TYPE=SUBMIT>
</FORM>
Teraz skrypt który wyśle dane pocztą:
mail("ty@twoj.serwer", "Formularz",
$tresc, "Reply-To: $email");
Jedna linijka i gotowe.Widać tutaj jedno z ważniejszych zastosowań 4 parametru funkcji mail: można podać adres zwrotny listu. Jeżeli teraz użytkownik wpisze do formularza swój e-mail, będzie można odpowiedzieć używając funkcji reply programu pocztowego. Uwaga: nie każdy serwer pozwoli na wysłanie wiadomości z polem Reply- To zawierającej adres na innym serwerze. Uprawnienia Aby skrypt PHP mógł odwołać się do pliku, musi mieć odpowiednie uprawnienia. Szczegóły są zależne od serwera. Najczęściej skrypt ma uprawnienia takie, jak użytkownik który go umieścił. Może też mieć uprawnienia użytkownika nobody - wtedy żeby móc ze skryptu zmodyfikować jakiś plik, trzeba nadać prawo zapisu wszystkim użytkownikom. Dokładne inforacje na ten temat powinien dostarczyć administrator serwera na którym umieszczamy skrypty. Otwieranie plików Przed wykonaniem jakiejkolwiek operacji na pliku, należy go otworzyć. Służy do tego funkcja fopen. Pobiera ona 2 argumenty - pierwszy to nazwa pliku który chcemy otworzyć. Drugi parametr może mieć następujące wartości:
lub ftp (odczyt lub zapis, ale nie jednocześnie). fopen zwraca liczbę, która służy do identyfikowania otwartego pliku. Przykład:
$file=fopen("file.txt", "r"); /* otwiera plik
file.txt do odczytu */
$file=fopen("file.txt", "w"); /* otwiera plik
do zapisu. Jeżeli plik nie istnieje,
zostanie utworzony */
$file=fopen("ftp://adres.serwera/plik", "r");
/* otwiera plik przez protokół ftp */
Po zakończeniu operacji na pliku, należy go zamknąć funkcją fclose, np:
$file=fopen("file.txt", "r");
fclose($file);
Odczyt z pliku Jest kilka funkcji służących do odczytu z pliku. Zacznę może od funkcji fgetc - odczytuje ona 1 znak z pliku: $znak=getc($file);Jeśli funkcja napotka koniec pliku, zwróci wartość FALSE. Po odczytaniu znaku, pozycja w pliku jest przesuwana o 1 do przodu. Dzięki temu, po kolejnym wywołaniu funkcji getc otrzymamy kolejny znak, a nie jeszcze raz ten sam. Kolejną funkcją jest funkcja fgets: $linia=fgets($file, $maxLen);Drugi parametr określa ile znaków funkcja może odczytać. Trzecią funkcją do odczytu z pliku jest fread. Działa ona podobnie do fgets, z tym że nie przerywa czytania gdy natrafi na znak nowej lini. Zapis do pliku Do zapisywania w pliku służy funkcja fwrite: fwrite($file, $tekst, $maxLen);Funkcja ta zapisuje tekst podany jako 2 parametr do pliku identyfikowanego przez $file. 3 parametr jest opcjonalny i określa maksymalną długość tekstu, jaka może zostać zapisana. Jest jeszcze funkcja fputs, ale działa ona dokładnie tak samo. W PHP często występują identyczne funkcje pod innymi nazwami - ułatwia to życie osobom przyzwyczajonym do innych języków. Blokowanie plików Jak dotąd wszystko wydaje się proste. Co jednak stanie się, jeżeli jednocześnie zostaną uruchomione dwie kopie skryptu i obie będą próbowały zmienić ten sam plik? Sytuacja taka jak łatwo się domyślić, może miec przykre konsekwencje. Aby rozwiązać ten problem należy użyć blokowania plików. Służy do tego funkcja flock: flock($file, mode);Pierwszy argument funkcji flock to identyfikator otwartego pliku. Argument mode określa typ dostępu, jaki chcemy uzyskać. Może mieć następujące wartości:
Do uzyskania dostępu do odczytu wystarczy, że plik nie będzie zablokowany do zapisu - w ten sposób wiele skryptów może jednocześnie czytać z pliku, ale tylko jeden może do niego zapisywać. Dodatkowo w trakcie zapisu żaden inny skrypt nie może odczytywać z pliku - dzięki temu nie natrafi na niekompletne dane. Jeżeli określony rodzaj dostępu nie może być w danej chwili uzyskany, wykonanie skryptu zostanie wstrzymane do czasu, gdy będzie to możliwe. Plik powinien być blokowany na jak najkrótszy czas, aby nie wstrzymywać niepotrzebnie innych operacji. Jeżeli chcemy tylko sprawdzić, czy plik jest zablokowany, do argumentu mode należy dodać 4 - wtedy funkcja zwróci wartość TRUE jeżeli plik nie jest zablokowany, lub FALSE gdy jest. Przykład:
$file1=fopen("jakis.plik", "r"); /* otwiera 2 razy
ten sam plik */
$file2=fopen("jakis.plik", "r");
flock($file1, 2); /* blokuje pierwszą kopie */
if(flock($file2, 6)) /* funkcja flock zwróci false,
ponieważ plik jest już zablokowany */
{
echo("Plik nie zablokowany");
}else{
echo("Plik zablokowany");
}
flock($file, 3); /* odblokowuje plik */
Inne funkcje PHP zawiera wiele funkcji służących do obsługi plików. Oto niektóre z nich:
Prosty licznik tekstowy Licznik tekstowy posłuży jako praktyczny przykład wykorzystania dostępu do plików:
if(file_exists("counter.n")) /* sprawdza, czy plik istnieje */
{
$file=fopen("counter.n", "r"); /* otwiera plik */
flock($file, 1); /* blokuje plik */
$ile=fgets($file, 100); /* odczytuje wartość */
flock($file, 3); /* odblokowuje plik */
fclose($file); /* zamyka plik */
$ile++; /* zwiększa wartość o 1 */
}
else
$ile=1; /* jeśli plik nie istnieje, wyświetli się 1 */
$file=fopen("counter.n", "w"); /* otwiera plik do zapisu */
flock($file, 2); /* blokuje do zapisu */
fwrite($file, $ile); /* zapisuje wartość */
flock($file, 3); /* odblokowuje plik */
fclose($file); /* zamyka plik */
echo($ile); /* wyświetla wartość */
Ten skrypt odczytuje z pliku wartość, zwiększa ją o 1, a następnie wyświetla na stronie.Jeżeli plik counter.n nie istnieje, skrypt spróbuje go utworzyć. Ten licznik zwiększy się za każdym razem gdy użytkownik wejdzie na stronę, lub ją odświeży. |